نیمکت نشینی ورزشی نویسان کرمان
اسما زنگی آبادی ـ استقامت: عرصهي ورزش در عالم مطبوعات استان کرمان از معدود حوزههايي است که خبرنگاران آن با برچسب خاصّ همين حوزه خود را معرفي کرده و داعيهي «ورزشينويسي» دارند؛ يعني برخلاف ديگر انواع خبرنگاري تخصصي، خبرنگاري ورزشي در کرمان صاحب يک هويت است اما نه بدان معنا که کار تمام شده و ورزش و رسانه در پيوندي محبوب و معقول پابهپاي هم در حال پيشرفت هستند. اتفاقا برعکس! امروز ميتوان گفت اخبار و گزارشهاي ورزشي در استان کرمان از کممحتواترين انواع اخبار به حساب ميآيند. چالشها، کمبودها و حتي رويشها و رونقهاي ورزشي در رسانههاي استان جاي بزرگي را نگرفته و چهبسيار اخبار و سوژههايي که در اين حوزهي پرتکاپو زاده ميشود و بي ديده شدن، ميميرند.
اين تناقض به چه دليل است؟ چرا خبرنگاران ورزشي ما نتوانستهاند دستاوردهاي چشمگير و تحولات قابل توجهي به ويژه در چند سال اخير خلق کنند؟ احتمالا موانع و چالشهايي بر سر راه است. روز خبرنگار بهانهي خوبي است تا پاي گفتوگوي خبرنگاران اين حوزه بنشينيم تا بگويند که چه شد اينگونه شد؟!
سعيد قرايي که بيش از دو سال است صفحهي ورزشي خود در نشريهي استقامت را وانهاده و به عنوان مدير روابط عمومي باشگاه فرهنگي و ورزشي مس فعال شده، به اين پرسش پاسخ ميدهد.
او ميگويد: «با صعود تيم فوتبال مس به ليگ برتر، ورزشينويسي در کرمان جانِ تازهاي گرفت و جوانان بسياري حالا يا بر اساس علاقه يا تخصصي که پيدا کردند و يا جذابيتي که اين حوزه دارد به عنوان خبرنگار ورزشي فعال شدند؛ اما بعد از اين تکان اساسي در سال 84،83 دايره بسته شد!».
وي توضيح ميدهد که؛ «تعداد خبرنگاراني که از آن زمان وارد حوزهي ورزش شدند تاکنون ثابت مانده است، همين ثبات باعث شد که اثرگذاري سالهاي اوليه را از دست بدهند، برخي از اين افراد هم به مرور زمان جذب نهادهاي ورزشي شدند. نيامدن نيروها و استعدادهاي جديد موجب شد رخوت بر فضاي ورزشينويسي در کرمان حاکم بشود».
مدرسهها و دانشگاهها فعال شوند
قرايي ادامه ميدهد: «کمکم از سوي متوليان حوزهي ورزش استان، هم نگاه و هم قلم اين تعداد خبرنگاران ورزشي نيز شناخته شد؛ ديگر متوليان اين احساس را نداشتند که ممکن است زير فشار خبرنگاران قرار بگيرند؛ به اين ترتيب ما دچار يک سيکل معيوب شدهايم».
مدير روابط عمومي باشگاه فرهنگي، ورزشي صنعت مس کرمان ميافزايد: «بچههايي که به عنوان خبرنگار ورزشي از اواخر دولت اصلاحات فعال شدند اغلب از سازمان دانشآموزي آمدند، در دانشگاه هم آن زمان خبرگزاري ايسنا فعال شد براي پسراني که دانشآموز و دانشجو هستند؛ هميشه حوزهي خبرنگاري ورزشي داراي جذابيت بوده، با شرايطي که فراهم شده بود، ما شاهد ورود نيروهايي جديد بوديم اما پس از آن، روند قطع شد و اطمينان دارم که الان استعدادهاي زيادي در مدارس و دانشگاهها هستند که دارند هدر ميروند». وي ميگويد: «آن زمان که ما خبرنگاري را شروع کرديم، خبرگزاري پانا هم خيلي فعال بود که الان فعال نيست. همهي اين عوامل دست به دست هم داده تا نيروي جديدي به حوزهي ورزشينويسي وارد نشود».
او دليل ديگر رخوت در حوزهي خبرنگاري ورزشي را، رويکرد و ديدگاه اغلب مديران نشريات کرمان دانسته و اظهار ميکند: «نشريات کرمان به حوزهي ورزش چندان علاقهاي ندارند و به دنبال تربيت نيروي انساني در حوزهي ورزش هم نيستند».
آموزش نياز جدي است
قرايي ايراداتي را هم متوجهي عملکرد خود خبرنگاران ورزشي کرمان ميداند. او اظهار ميکند: «يک فرهنگ بين بچههاي ورزشينويس کرمان جا افتاده که تصور ميکنند حوزهي ورزش بايد دنبال آنها بدود! اغلب اوقات بچهها چالشهاي حوزهي ورزش را طوري مطرح نميکنند که مشکل حل بشود؛ يا چالشي را نميگويند و يا اصل را رها کرده و به حاشيه ميچسبند».
مدير روابط عمومي باشگاه فرهنگي ورزشي صنعت مس کرمان با تاکيد بر برگزاري دورههاي آموزشي ويژهي خبرنگاران ورزشي استان ميگويد: «مسالهي اصلي ما آموزش است؛ همکاران ورزشينويس ما يا بلد نيستند عملکردها و مسائل را به چالش بکشند و يا دچار حاشيههاي ورزش ميشوند. ساماندهي و تقويت اين حوزه هم با يک کارگاه دو روزهي آموزشي حل نميشود؛ بلکه بايد دورههاي مقدماتي و پيشرفته به صورت کاملا تخصصي و مستمر برگزار بشود».
نشريه ورزشي تخصصي منتشر شود
قرايي ادامه ميدهد: «همچنين در کرمان به نظر من نياز داريم که يک نشريهي تخصصي و حرفهاي ورزشي داشته باشيم نه نشريهاي که لايههاي سطحي ورزش را اطلاعرساني بکند؛ بلکه يک کار مطبوعاتي استاندارد بايد در حوزهي ورزش کرمان شکل بگيرد».
وي در خصوص ضرورت تقويت روزنامهنگاري ورزشي در استان مثالي آورده و ميگويد: «يکي از دلايلي که باعث شد ورزش در باشگاه مس کرمان دچار رکود بشود، اين بوده که ديگر از طرف رسانهها به چالش کشيده نشد؛ رسانهها ميتوانند حوزهي ورزش استان را نجات بدهند. اگر بخواهيم ورزش نجات و رونق يابد، بايد ورزشينويسي را در استان نجات بدهيم و تا اين اتفاق نيفتد، ورزش استان هم همين حرکت کژدار و مريز خود را ادامه خواهد داد».
قرايي با اشاره به تاثير حوزهي ورزش بر ديگر حوزهها به خصوص مسائل اجتماعي، اظهار ميکند: «يک زماني ساعت هشت شب، شهر کرمان تعطيل و خلوت ميشد الان اما ساعت 12 شب بچهها دارند در باشگاهها ورزش ميکنند، بعد از ليگ برتري شدن تيم مس، تعداد سالنهاي ورزشي ما زياد شد و اتفاقات خوب زيادي در استان رخ داده که متاثر از توسعهي بخش ورزش بوده؛ اگر رسانههاي ورزشي تقويت بشوند، مطمئنا منافع توسعهي ورزش و رسانه را همهي جامعه خواهند ديد». او 12 سال سابقهي ورزشينويسي در کرمان دارد.
تشکل صنفي ورزشينويسان ايجاد شود
اميد سلاجقه که از باسابقهترين خبرنگاران اين بخش در استان کرمان است هم معتقد است رسانه ميتواند بر حوزهي ورزش کرمان تاثيري خيلي بيشتر از آنچه اکنون شاهد آن هستيم داشته باشد.
او ميگويد: «در دهههاي هفتاد و هشتاد در ورزش استان شاهد پيشرفتهاي خوبي بوديم، نميتوان گفت کاملا تحت تاثير رسانه بوده اما بدون شک رسانهها هم تاثير داشتهاند».
او بر اين باور است که خبرنگاران ورزشي در کرمان مظلومترين قشر هستند و ادامه ميدهد: «نقطهي قوت خبرنگاران ورزشي استان کرمان اين است که به معناي واقعي، رسانهاي هستند و بهدنبال بيزينس و دلالي در حوزهي ورزش نيستند و اگر هم باشند، تعدادشان انگشتشمار است».
دبير سرويس ورزشي «کرمانامروز» بيان ميکند: «نبود تشکل صنفي ويژهي خبرنگاران ورزشي در استان يک ضعف جدي است که دچار آن هستيم». او بر بها دادن به نيروهاي جوانتر در اين عرصه نيز تاکيد و اظهار ميکند: «آموزشهاي نوين روزنامهنگاري بايد به فعالان رسانهاي استان در حوزهي ورزش ارايه بشود».
سلاجقه از دههي هفتاد تاکنون در حوزهي خبرنگاري ورزشي فعال بوده است.
ورزشينويسي تخصصي شکل نگرفت
ميلاد مقيميزاده، دبير ورزش نشريههاي «استقامت» و «فردايکرمان» هم به پرسش طرح شده پاسخ ميدهد.
او چندان مطمئن نيست که خبرنگاري حوزهي ورزش در کرمان در حد تخصصي شکل گرفته باشد و ميگويد: «يکي از بزرگترين دغدغههاي ما در ورزشينويسي کرمان همين عدم تخصص است؛ ما يکسري خبرنگار علاقمند به ورزش داريم اما تاکنون به سمت خبرنگاري ورزشي حرفهاي نرفتهايم». مقيميزاده ادامه ميدهد: «هرچند سال يکبار دورههاي آموزشي خبرنگاري در کرمان برگزار ميشود که همه در حد مقدماتي است و هرگز به سمت حرفهاي پيش نرفته است». او با اشاره به مشکلات مالي خبرنگاران اظهار ميکند: «با اين وضعيت مالي، نميتوان به تهران رفت و در دورههاي آموزشي شرکت کرد پس چنين امکاني هم در اختيارمان نيست تا خود را تقويت کنيم».
با فاجعه روبهرو هستيم
وي ميافزايد: «برخلاف آنچه که تصور ميرود، تعداد ورزشينويسان صرف در استان کرمان آنقدر کم هست که به تعداد انگشتان يک دست هم نميرسد؛ اما خبرنگاران زيادي هستند که در حوزههاي متعددي فعال بوده و در ورزش چون ارتباط گرفتن با فوتباليستها و در کل اهالي ورزش داراي جذابيت و گاهي همراه با خدماتي هم هست، اين افراد خود را در موقعيت خبرنگاري ورزشي قرار ميدهند در صورتي که اينگونه نيست».
مقيميزاده معتقد است وقتي تعداد خبرنگاران صرف ورزشي که فعال هم باشند، در استاني مثل کرمان با اين همه مساله و سوژه؛ به تعداد انگشتان يک دست نميرسد يعني ما با يک فاجعه روبهرو هستيم.
او از مشکلاتي که گريبانگير همين تعداد اندک خبرنگاران ورزشي است هم مواردي را برميشمارد و اظهار ميکند: «مشکل مالي و عدم امنيت شغلي که درد مشترک همهي خبرنگاران است، ما ورزشينويسان در کرمان اما معضل بزرگي که داريم اين است مديران مسوول و صاحبان نشريات، اين حوزه را جدي نميگيرند؛ اغلب طرز فکرشان اين است که اگر فلان خبر را از فلان باشگاه کار کنيم، فاکتور آن پرداخت ميشود يا نه؟ يا اگر چالشهاي فلان بخش را مطرح کنيم، برايمان حاشيه درست ميکنند يا نه؟ يعني مدام در حال چرتکه انداختن هستند و نهايت اين ميشود که تصوير يک خبر درجه سه از يک فعال سياسي را بر تصويري از يک قهرمان ورزشي در جلد نشريهشان ترجيح ميدهند».
رفاقتها بيرويه شده است
او ميافزايد: «فوتبال مس براي ورزش کرمان ارزش و اهميت خاصي دارد، مديران مسوول اما اغلب به آن واقف نيستند. پوشش و تحليل و بررسي بازيهاي مس ميتواند دستاوردهاي خوبي هم براي رسانهها و هم براي خود اين ورزش داشته باشد اما جاي آن در رسانههاي ما خالي است و خبرهاي معمولي حوزههاي ديگر، به آن برتري داده ميشود!».
مقيميزاده با بيان اينکه تلاش اندک نشرياتي که يک صفحه مجزا براي ورزش اختصاص دادهاند قابل انکار نيست، اظهار ميکند: «از قديم گفتهاند يک دست صدا ندارد؛ خبرنگاران ورزشي در کرمان مصداق همين يک دست شدهاند. عدهاي «ادعا» هم دارند اما افتادهاند توي زد و بند با فلان باشگاه و فلان مدير و فلان هيات. خودسانسوري ميکنند، حاشيهها را ناديده ميگيرند يا بيش از حد، پررنگ ميکنند. اين فضا، انگيزهي خبرنگاران واقعي حوزهي ورزش را هم گرفته و آنها را دلسرد کرده است».
او بيان ميکند: «متاسفانه روابط بين خبرنگاران ورزشي و متوليان و کساني که بايد به رسانهها پاسخگو باشند تبديل به رفاقتهايي دست و پا گير و حتي بيرويه شده است؛ اين رفاقتها گاهي خودخواسته از سوي خبرنگاران شکل ميگيرد، گاهي اما منابع خبري آن را شکل ميدهند. در عالم رفاقت هم نميتوان چالشها را مطرح و نقد کرد. اين، معضلي است که بيشتر خبرنگاران ورزشي ما دچار آن هستند».
دبير ورزش هفتهنامه «استقامت» و «فرداي کرمان» نيز ضرورت وجود يک تشکل صنفي ويژهي خبرنگاران ورزشي کرمان را يادآور شده و ميگويد: «ما بارها اين مطالبه را با خانه مطبوعات در ميان گذاشتهايم تا انجمن يا کميتهاي با سازوکار و اساسنامهي مشخص براي خبرنگاران ورزشي کرمان تعريف بکند؛ اما تاکنون به خواستهي ما پاسخي داده نشده است؛ اين امکان وجود دارد که ورزشينويسان خارج از خانه مطبوعات دست به چنين اقدامي بزنند، اما ما علاقمند به موازيکاري نيستيم و معتقديم تجميع فعاليتها در قالب يک صنف مادر، دستاوردهاي بهتري به دنبال خواهد داشت؛ کميتهي ورزشينويسان زير مجموعهي خانه مطبوعات ميتواند کمک خوبي باشد».
مقيميزاده از سال 84 تاکنون در رسانههاي مختلف استان ورزشي نوشته است.
درد همهي خبرنگاران مشترک است
عليرضا پوررضا قلي، دبير سرويس ورزشي هفتهنامهي پاسارگاد سيرجان مسائل خبرنگاران ورزشي کرمان را جدا از ديگر چالشها و مسائل حوزهي روزنامهنگاري نميداند.
او ميگويد: «حوزهي ورزش اما در کشور ما گستردگي زيادي دارد، 40،50 فدراسيون ورزشي داريم که هرکدام چندين رشته را پوشش ميدهند؛ اگر بخواهيم ورزشينويسي حرفهاي به معناي واقعي داشته باشيم، بايد بين همهي رشتههاي فعال، تقسيمبندي اساسي صورت بگيرد؛ مثلا ورزشهاي توپي جدا باشند، ورزشهاي انفرادي و ديگر رشتهها هم همينطور».
پوررضا قلي سپس اين پرسش را مطرح ميکند؛ آيا حوزههاي مختلف ورزش در استان کرمان هم اينقدر گستردگي دارند که بتوان آن را به چندين دسته تفکيک کرد؟
وي پاسخ اين پرسش را از ديد خودش ميدهد؛ «حجم اخبار و رويدادها و مسائل در ورزش استان کرمان آنقدر بالا نيست که بتوان صرفا در يک حوزه متمرکز و خبرنگار تخصصي شد».
دبير سرويس ورزشي هفتهنامه پاسارگاد تاکيد ميکند: «مشکلات ورزشينويسان جدا از ديگر خبرنگاران استان نيست».
او ادامه ميدهد: «البته ورزش يک مشکل ديگر هم دارد و آن، حاشيههاي بيشمار آن است. طرح برخي موضوعات و مسائل از سوي خبرنگاران اين حوزه گاهي باعث ميشود منافع عدهاي به خطر بيفتد و کار را به تهديد، حتي درگيري فيزيکي و تخريب اموال شخصي خبرنگاران ميکشاند؛ در اين مواقع بايد خبرنگاران ورزشي حمايت صنفي بشوند اما صنف ما آنقدر قوي نيست که از عهدهي چنين کاري بربيايد».
راه براي بده بستان باز است
پوررضا قلي اظهار ميکند: «از ديگر مشکلاتي که خبرنگاران ورزشي با آن روبهرو هستند، رفتار ورزشکاران در برابر رسانه است؛ براي اغلب ورزشکاران مهم است که از طريق حضور در نشريات و ديگر رسانهها، به معروفيت برسند چون اين مطرح شدن، روي قيمت قرارداد آنها اثر ميگذارد. به همين دليل گاهي ممکن است بده بستاني بين خبرنگار و ورزشکار اتفاق بيفتد».
وي نيز ضرورت ايجاد يک تشکل صنفي ويژهي خبرنگاران ورزشي را در استان مورد تاکيد قرار داده و ميگويد: «بايد حوزهي خبرنگاري ورزشي مورد آسيبشناسي علمي قرار بگيرد، نقاط قوت و نقاط ضعف شناسايي و راهکارها ارايه بشود».
وي با بيان اينکه از لحاظ رفاهي همه خبرنگاران مشکلات مشابهي دارند، ميافزايد: «خوشبختانه بيمه چندسالي است که حمايتهايي انجام ميدهد اما کافي نيست. يا اينکه ما در شهري مثل سيرجان که مطبوعات فعالي دارد، هنوز نتوانستهايم يک شرکت تعاوني مسکن خبرنگاران ايجاد کنيم در حاليکه اکثر صنوف اين تعاوني را دارند».
دبير سرويس ورزشي هفتهنامه پاسارگاد خاطرنشان ميکند: «مشکلات عمدهاي در حرفهي خبرنگاري وجود دارد که بايد به آن رسيدگي شود».
پور رضا قلي از سال 86 و همزمان با شروع انتشار هفتهنامه پاسارگاد با اين نشريهي محلي سيرجان همکاري کرده است.
